Minería contaminante, a Xunta mira para outro lado

A economía do espolio vai acompañada sempre dun intenso tráfico de favores e dun opaco réxime de impunidade. Ese é o ecosistema no que medran os beneficios da maioría das explotacións mineiras que operan en Galiza: espolio, trato de favor e impunidade.

Para legalizar a economía da depredación dos nosos recursos naturais, o Partido Popular aprobou unha lei de barra libre. Chamoulle fachendosamente Lei de fomento da implantación de iniciativas empresariais en Galiza; é coñecida xa, popularmente, como Lei de Depredación de Galicia. Unha lei para amparar o espolio. Unha lei para blindar a impunidade das corporacións mineiras.

É coñecida xa, popularmente, como Lei de Depredación de Galicia. Unha lei para amparar o espolio. Unha lei para blindar a impunidade das corporacións mineiras.

Con todo, a lei de Depredación de Galiza non liquidou todas as garantías e proteccións ambientais e sanitarias. Algunhas garantías sobreviven no papel pero non se aplican. Discrecionalmente, a Xunta de Galicia decretou silandeiramente a súa suspensión.

A complicidade cos desmandos das mineiras disfrázase de pasividade, atrancos burocráticos diante das denuncias e desleixo. Non hai actuacións preventivas, non hai actuacións de control e non hai, por suposto, accións punitivas fronte ás infraccións. Hai complicidade e impunidade á carta.

A Xunta mira cara outro lado. E o organismo que ten que ocuparse da boa xestión dos recursos hídricos, Augas de Galicia, fai outro tanto: non quere saber, non actúa, inhíbese

A Xunta mira cara outro lado. E o organismo que ten que ocuparse da boa xestión dos recursos hídricos, Augas de Galicia, fai outro tanto: non quere saber, non actúa, inhíbese. As denuncias amoréanse nas súas mesas e nos seus arquivos morren sen que dean un chío. A impunidade das mineiras medra grazas á súa indiferenza. Abondan os casos nos que é evidente o seu desleixo e abandono de responsabilidades.

A finais de 2016 , a empresa mineira Tungsten San Finx SL, pertencente ao grupo Sacyr, solicitou permiso a Augas de Galicia para verter un millón de metros cúbicos anuais de augas residuais procedentes das galerías inundadas e da escorrentía das entulleiras dun depósito de estaño-wolfram.

Varios colectivos como a Plataforma en Defensa do Mar (Plademar Muros-Noia), Adega ou Verdegaia denunciaron as irregularidades das verteduras da mina de San Fins, en Lousame, que tinguiron de laranxa os regatos da zona e provocaron un forte cheiro a xofre, a aparición de escuma e indicios dunha ameaza ambiental sobre toda a ría de Noia, destino final das augas.

Con morosidade, Augas de Galicia confirmou a contaminación provocada despois de que a empresa denunciase un membro de Adega por tomar mostras de auga nas instalacións mineiras.

A Fiscalía de Medio Ambiente acordou a apertura de dilixencias penais e vén de trasladar ao xulgado as graves irregularidades atopadas na mina de San Fins. Advirte da discutible actuación da empresa, pero tamén da Xunta, e sinala varias irregularidades, unha delas a vertedura de augas industriais.

A empresa recoñece que se realizou xa antes e durante décadas ao dominio público e, como lembra a Fiscalía, ante as reiteradas denuncias, «tanto a denuncia como as dilixencias incorporáronse ao expediente de autorización de vertidos en vez de tramitarse o correspondente expediente sancionador».

O informe da Fiscalía subliña asemade que se produciron reiterados vertidos de augas residuais industriais e que nunca foron sancionados por Augas de Galicia malia superaren en moitos puntos os límites permitidos. As cantidades de cadmio, cobre e zinc sobardan os máximos legais mesmo a 1,5 quilómetros augas abaixo da mina.

O fiscal sinala tamén a responsabilidade da Xunta xa que, «malia formar parte das instalacións mineiras, a autoridade mineira non esixiu aos sucesivos titulares a súa restauración e control» das balsas de residuos. Lembra igualmente o colapso dunha das presas e a contaminación provocada e salienta que desde a Dirección Xeral de Minas «non se obrigou á restauración» da zona afectada. Este desleixo é criticado e a Fiscalía cre que o proceder é «como pouco cuestionábel» atendendo ao estado final e á conservación da área.

Noutros países quen contamina paga e vese obrigado a paliar os danos e a restaurar as condicións naturais orixinarias. En Galiza, graciosamente, a Xunta desculpa e tapa ás empresas mineiras contaminantes e evade as súas responsabilidades. O Goberno do presidente Feijóo non atende as súas responsabilidades, burla as súas propias leis e consente un réxime de ecocidio.

O desleixo e pasividade non se limita ás minas de San Fins, Augas de Galicia e a Xunta proceden de modo semellante en Touro cos verquidos e e recheos denunciados durante anos pola veciñanza. Augas de Galicia e a Consellería de Medio Ambiente miran para outro lado e invisten en pasividade. Nada fixeron para evitar constantes verquidos contaminantes nos regatos da zona que van dar ao río Ulla. Regatos de cor laranxa e destrución de flora e fauna acuática. As denuncias de veciños foron enterradas nun labirinto burocrático de abraiante ineficacia mentres a empresa seguía contaminando sen traba ningunha.

A cartografía da impunidade é extensa.

A cartografía da impunidade é extensa. Podemos falar da canteira de Miramontes, en Grixoa, no concello de Santiago de Santiago, onde a veciñanza tivo que empregarse a fondo durante anos para que a Xunta de Galicia tomase, tardía e malamente, cartas no asunto. Cando a Consellería de Medio Ambiente fixo analíticas demostrouse a nefasta xestión da empresa de tecnosolos na canteira.

Hai máis, moitos máis casos. As garantías ambientais son papel morto porque a Xunta e Augas de Galicia abandonan sistematicamente as súas funcións de inspección e control. Non actúa de oficio e responden tardía e torpemente a denuncia da cidadanía. Deixan facer. Impoñen a omertá, a lei do silencio cómplice cos atentados ambientais. Non controlan, non fiscalizan, non sancionan. Camuflan as responsabilidades das empresas mineiras. Evaden as súas responsabilidades políticas. A norma parece ser a pasividade. A norma é a complicidade. Miran para o outro lado.

Artigo publicado na edición en papel do xornal A Peneira, en abril de 2018.

O silencio e a submisión non derrotarán ao Estado autoritario

Sindicalistas perseguidos por reivindicar dereitos, rapeiros condenados polas súas cancións, artistas postos na picota por un pregón do Entroido, persoas presas por defender ideas políticas, todos eles, son casos que se multiplican nos últimos tempos. Valtonyc, La Insurgencia, Carlos e Serafín, Oriol Junqueras, Puigdemont, Anna Gabriel, Carlos Santiago, Emilio Cao… Un tras outro. Nas últimas semanas multiplicáronse os ataques contra a liberdade de expresión. Indiscriminados, con maior virulencia que nunca. Novas manifestación da alarmante da escalada autoritaria que padecemos dende hai anos.

O Réxime rearmouse, represiva e xudicialmente, para defender con máis forza aínda os privilexios das oligarquías en perigo ante unha sociedade mobilizada cansa de aturar o saqueo institucionalizado a custa de provocar sufrimento a traballadores e traballadoras

A Lei Mordaza aviveceu a represión cando a cidadanía saía ás rúas durante a crise para loitar contra as políticas de austeridade que causaban recortes de dereitos e maiores sufrimentos á maioría das cidadáns e cidadás. O Réxime rearmouse, represiva e xudicialmente, para defender con máis forza aínda os privilexios das oligarquías en perigo ante unha sociedade mobilizada cansa de aturar o saqueo institucionalizado a custa de provocar sufrimento a traballadores e traballadoras. Así multiplicáronse os casos de sindicalistas procesados por manifestarse, os casos de persecución da liberdade de expresión nas redes sociais ou a criminalización do dereito á folga.

A crise de Réxime do 78 non só produciu tensións de abaixo a arriba tamén rachou tamén definitivamente o modelo do Estado das Autonomías e Cataluña avanzou na loita polo seu dereito a decidir, disposta a crebar os marcos actuais da autonomía. A resposta do Goberno, da Casa Real, do IBEX e dos grandes medios de comunicación públicos e privados foi a da estaca. Intensificar a represión. Institucionalizar o Estado de excepción, primeiro, impoñer a intervención do 155 e acelerar a súa viraxe autoritara.

A solución dos poderes do Estado, dos partidos maioritarios e das grandes corporacións económicas e mediáticas á crise de lexitimidade do Réxime do 78 non é outra que enrocarse nunha orde de voz e pensamento único. Outra vez un episodio de doma e castración. Perséguese a discrepancia e o disenso político.Atacan os brazos xudiciais do Réxime toda manifestación de protesta e insubmisión.

Utilízanse partidariamente os medios de comunicación públicos para blindar informativamente a impunidade dos poderosos.Atácase co delito de odio para as críticas, e mesmo o humor irreverente. Decrétase prisión preventiva por delitos inexistentes e imaxinarios. Entorpécese toda democratización da opinión. Obstaculízase a liberdade de creación. Secuéstranse libros libros. Ameázanse redaccións e editoriais. Membros dun goberno elixido democraticamente están no exilio ou na cadea por querer que a cidadanía vote. Perséguese a liberdade de expresión…

O ascenso do fascismo nos anos trinta do século pasado foi acompañado de prácticas semellantes; agora, aléntanse como a resposta da orde legal dunha Constitución baleirada de democracia. A derrogación, discrecional e selectiva, da liberdade de expresión é un ataque as raíces de toda democracia. Representa un ataque frontal contra o pluralismo, contra a manifestación da diversidade e das diferenzas, pon en cuestión a liberdade de crear e dicir, disolve os dereitos de cidadanía. Prívanos de ser auténticos cidadáns e cidadás.

A ofensiva contra a liberdade de expresión e manifestación que padecemos pretende a restitución dunha orde servil, autoritaria, non democrática. O silencio imposto aos cidadáns e cidadás abafa todo autogoberno democrático. Sen liberdade de expresión, non hai democracia.

A ofensiva contra a liberdade de expresión e manifestación que padecemos pretende a restitución dunha orde servil, autoritaria, non democrática. O silencio imposto aos cidadáns e cidadás abafa todo autogoberno democrático. Sen liberdade de expresión, non hai democracia.

Mentres isto acontece a resposta dunha boa parte da esquerda debería de ser outra ben distinta. Esta resposta está a ser feble, non decidida senón dubitativa, mesmo sen entender que todos os fenómenos da represión, sexan ao respecto do Procés, sexan ao respecto dun rapeiro ou sindicalista, forman parte do mesmo fenómeno. Nesa esquerda non se está situando o combate da vaga autoritaria como unha prioridade.

Eludir os debates non vai calmar as ansias de contrarreforma da dereita máis ultra que se ve vencedora neste momento. O silencio e a submisión non reverterán a deriva autoritaria nin restaurarán ou farán avanzar as liberdades democráticas. Só a afouteza e o compromiso cidadán recuperará espazo social e institucional para o exercicio dos nosos dereitos fundamentais. Só con coraxe civil teremos unha democracia real. Só exercendo, dun xeito rebelde e inconformista, a liberdade protexeremos as nosas liberdades.

Publicado na edición dixital do Sermos Galiza, o 9 de marzo de 2018.

Prohibido molestar aos bancos: os desafiuzamentos seguen

Os desafiuzamentos e a negación do dereito ao acceso á vivenda de milleiros de persoas é estrutural, non conxuntural como pretende facer ver o goberno de Núñez Feijóo. É indignante que os santos custodios da Constitución desprecen a vivenda digna, un dos dereitos fundamentais recollidos no texto constitucional, nunca atendido polas políticas dos Gobernos dos partidos do bipartidismo dinástico. Paradoxalmente, cando os gobernos de Euskadi e Cataluña aprobaron lexislación para garantir o dereito a unha vivenda digna quen as tirou abaixo foi o Tribunal Constitucional.

Segundo o Consello Xeral do Poder Xudicial no primeiro semestre de 2017 os desafiuzamentos aumentaron case un 10% máis que no mesmo período de 2016, e son un total de 1416 en 6 meses
O dereito á vivenda é dereito impracticable hoxe tanto coma nos peores momentos da crise cando a expulsión de xente das súas casas polas execucións hipotecarias entrou na axenda mediática grazas á loita dos movementos anti-desafiuzamentos. En Galiza os datos son preocupantes: segundo o Consello Xeral do Poder Xudicial no primeiro semestre de 2017 os desafiuzamentos aumentaron case un 10% máis que no mesmo período de 2016, e son un total de 1416 en 6 meses.

O agravamento da situación depende de dous elementos. O primeiro é o desemprego estrutural e a existencia dun mercado laboral baseado na precariedade que fai emerxer á pobreza enerxética e alimentaria. Deteriorando as condicións materiais e ameazando co desaloxo das súas vivendas a milleiros de persoas. Todo agravado por un contexto socio-laboral desfavorable, nun país que ten menos dun millón de contribuíntes á Seguridade Social, con 300.000 traballadores que gañan menos que o salario mínimo e con 20.000 menores de 35 anos emigrados desde que comezou a crise.

A precarización laboral limita drasticamente o acceso a vivenda propia: en 2008 un 41% da mocidade vivía de alugueiro, en 2016 subiu ao 71%.

O segundo elemento son as políticas públicas de vivenda que nestes anos non se renovaron para dar resposta ás novas necesidades. A visión oficial sobre a vivenda enténdea como ben de investimento, non como un dereito. O Estado español rescatou con milleiros de millóns os bancos e mercoulles os seus “activos tóxicos”. Entre a xente que ficaba na rúa e os bancos, o PP elixiu atender aos bancos. En vez apostar polo aluguer a prezos sociais para vivendas do SAREB –sacrificando os beneficios de voraces poderes económicos– acordaron renunciar a 40.000 millóns do rescate indecente dos bancos. Nada fixeron para favorecer á baixa dos prezos das vivendas, non interesaba ás contas de resultados dos amigos do complexo bancario-inmobiliario.

Para as entidades financeiras ter un piso baleiro segue a ser tan barato coma antes da crise. O Partido Popular mesmo negouse a cumprir cun mandato lexislativo para desenvolver regulamentariamente o concepto de vivenda baleira, paso indispensable para que os Concellos poidan aplicar sobretaxas ás vivendas que non se poñen a disposición da xente en cumprimento da Lei 2/2004 Reguladora de Facendas Locais.

Mentres que nos países da UE os Estados superan polo xeral o 10% de vivendas públicas para alugueiro, en Galiza non chegamos ao 1%

Os diferentes gobernos do PP e do PSOE no Estado e do PP en Galiza nunca impulsaron a creación un Parque Público de vivendas, e moito menos as destinadas a alugueiro social con prezos accesibles.Mentres que nos países da UE os Estados superan polo xeral o 10% de vivendas públicas para alugueiro, en Galiza non chegamos ao 1%. Novamente optaron por satisfacer os beneficios dos que financiaron e financian as súas campañas electorais.

As campañas publicitarias de Núñez Feijóo non poden agochar que durante os anos do seu goberno non incrementou o parque de vivendas públicas. Nestes momentos, o Instituto Galego da Vivenda e Solo conta con 3.500 vivendas sobre un total de 1.600.000, poucas e mal xestionadas, con procesos de adxudicación que fan que haxa moitas renuncias e que algunhas estean aínda baleiras hoxe. Non foi por falla de oportunidades cando se podía facer por varias vías: incorporación das vivendas da SAREB, con vivendas baleiras que se adquirisen ou con construción de vivenda nova a partir do patrimonio público do solo.

O PP e PSOE decidiron non lexislar políticas correctoras de prezo e vemos como aumenta sen teito a demanda de aluguer nos espazos urbanos; así, as cidades galegas en 2016 rexistraron unha suba media dos prezos da vivenda do 6%
Ademais non hai mecanismos de control para o acceso dos alugueres con medidas reguladoras que eviten que os prezos non dependan exclusivamente do xogo de oferta e demanda. O PP e PSOE decidiron non lexislar políticas correctoras de prezo e vemos como aumenta sen teito a demanda de aluguer nos espazos urbanos; así, as cidades galegas en 2016 rexistraron unha suba media dos prezos da vivenda do 6%.

Non se pode facer un cambio de políticas de vivenda sen molestar. A Xunta non quere molestar ás grandes fortunas inmobiliarias e bancarias. As solucións para evitar os desafiuzamentos requiren de vontade política para impedir que a vivenda sexa un ben especulativo e para que sexa un dereito cidadán efectivo. Solucións que suporían grandes beneficios para as miles de persoas que hoxe están excluídas da posibilidade de acceder a unha vivenda e de ter un mínimo de estabilidade nas súas vidas.

Non se pode facer un cambio de políticas de vivenda sen molestar. A Xunta non quere molestar ás grandes fortunas inmobiliarias e bancarias

O acceso a unha vivenda digna é un instrumento fundamental da loita pola igualdade e a xustiza social. Cando se intensifican as campañas para camuflar o avance dos desafiuzamentos e o incremento das dificultades de acceso á vivenda, máis necesario é acompañar ás plataformas sociais que seguen loitando para que non haxa casas sen xente nin xente sen casa.

Publicado en praza.gal o 14 de decembro de 2017.

Non é só unha cuestión catalá

Fronte ao autoritarismo e a cegueira antidemocrática sumamos voces para mostrar a nosa solidariedade cun pobo que quere decidir o seu futuro. Para rachar un escenario mediático represivo. As ordes de prisión sen xuízo contra os membros do Govern e dirixentes da ANC e Òmnium son propias dun Estado de excepción. O presidente do Consello Europeo, Donald Tusk, dixo que “debía impoñerse a forza da razón”, tan só se impuxo a forza sen razón do Estado.

Hai tempo que a chamada “cuestión catalá” deixou de ser unha cuestión do pobo de Cataluña para ser un problema de todas as cidadás do Estado e vemos como as nosas liberdades e dereitos están en perigo no conxunto do Estado español, especialmente para aqueles e aquelas que defendemos o dereito a decidilo todo das nosas nacións. O feito de que unha norma xurídica poida estirarse, poida ter diferentes interpretacións e cargas punitivas, xera un estado de indefensión abafante que conculca dereitos fundamentais, aqueles que están recollidos no Capítulo I da Constitución, que xa se viron limitados coa Lei Mordaza e agora moito máis coa implantación do 155.

Hai tempo que a chamada «cuestión catalá» deixou de ser unha cuestión do pobo de Cataluña para ser un problema de todas as cidadás do Estado.

No Código Penal actual está tipificada a malversación con penas de 3 a 6 anos, como norma xeral, e roubando toda a caixa forte do Estado, máximo 8 anos, ou a comechura de 2 a 6 anos. Pola contra, a sedición supón penas de entre 8 e 10 anos de cadea, entre 10 e 15 se os responsables son cargos públicos, e entre 4 e 8 para calquera cidadán que participe en “tumultos”, nova forma de chamar ás manifestacións e concentracións pacificas, o que evidencia un uso desproporcionado e interesado de categorías xurídicas pensadas para estados de guerra que agora se aplican a un movemento democrático, popular, que dende a mobilización e en diferentes procesos electorais reclamou masivamente a creación da República Catalá.

A liberdade de expresión non só se exerce nas institucións. Os que pretenden reducila a iso saben que neses marcos non é doado que entren todas as voces. As ideas e as voces deben expresarse nas prazas e nas rúas. O Réxime do 78 criminaliza esas formas de expresión: nos conflitos laborais, cando a mocidade toma as rúas para criticar a privatización do ensino, durante o 15-M e sempre que un pobo se levanta, a dereita activa primeiro a maquinaria ideolóxica e se é necesario tamén a represiva. Non estamos diante dun problema menor: Cataluña evidencia a falta de mecanismos democráticos e institucionais para activar posibles resolucións a un conflito político. No fondo quen defenden a aplicación do 155 teñen unha visión uniformista e unitarial do Estado español, que descarta calquera hipótese federal ou confederal, nega a capacidade dos pobos a decidir libremente o seu futuro e converte o autogoberno nunha xestoría para descentralizar as políticas do Estado Central.

Pois, aparte dos dereitos civís, outro dos elementos que perigan neste momento é o avance cara ao dereito de autodeterminación das nacións no Estado español e, mesmo, ponse en cuestión a propia idea do autogoberno. Alberto Núñez Feijóo é un alumno avantaxado da escola unionista: en 2016 presentou no seu programa electoral as mesmas recuperacións de competencias que en 2012. A Feijóo ata lle sobra a reducida capacidade de autogoberno, como para agardar unha proposta de avance na nosa capacidade para decidir sobre o noso futuro entrementres o Partido Popular non sexa desaloxado das institución do autogoberno galego. A aplicación do 155 supón o pistoletazo de saída dun proceso de recentralización brutal, no que os Estatutos de Autonomía degradaranse até a condición de Cartas Outorgadas.

Alberto Núñez Feijóo é un alumnos avantaxado da escola unionista: en 2016 presentou no seu programa electoral a mesma recuperación de competencias que en 2012

Non estamos diante dun debate que só teña que ver coa lexítima aspiración de Cataluña a independizarse. Non nos interpela só aos nacionalistas. Interpela a todos as persoas interesadas en impulsar procesos de Unidade Popular nos que un mínimo común denominador é o recoñecemento de Galiza como nación e a defensa do seu dereito á autodeterminación. Mínimo común recollido tanto no programa de AGE en 2012 como nos diferentes programas electorais de En Marea.

Non podemos calar cando un proceso cívico e democrático, como é o catalán con clara base popular e sostido no tempo, é reprimido con penas de prisión preventiva pola Audiencia Nacional.

A aplicación do 155 supón o pistoletazo de saída dun proceso de recentralización brutal, no que os Estatutos de Autonomía se degrdarán até a súa condición de cartas outorgadas

É evidente que o 21-D vai estar atravesado por unha demanda compartida por miles de cidadáns en Cataluña: a defensa da República Catalá. Non só defenden esta idea, senón que consideran que a única maneira de chegar a ese escenario é mediante urnas, con fórmulas democráticas. Se o independentismo volve gañar unhas eleccións marcadas por un escenario de excepcionalidade e de represión, a proposta do Estado español será a mesma? Nin as cargas policiais do 1-O nin o 155 solucionan absolutamente nada. Ningún Estado é sostible se non ten o consentimento do pobo, se non artella formas de democracia real.

Publicado en Sermos Galiza o 14 de novembro de 2017

Autoría: Antón Sánchez.